Tweede Kamerverkiezingen 2025
Woensdag 29 oktober 2025 vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. In aanloop naar de verkiezingen nemen we bij OverheidZZP elk verkiezingsprogramma onder de loep. In dit totaaloverzicht leggen wij alle verkiezingsprogramma’s naast elkaar en kijken wij naar het thema: ZZP-schap en het ondernemersklimaat.
Wat zijn partijen van plan met de ZZP-wetgeving (DBA, VBAR, verplichte AOV)? En hoe zit het met het ondernemersklimaat? Hoe belangrijk zijn de onderwerpen en wat zijn de plannen?
Partij 1/15: VVD
ZZP-wetgeving
De VVD ziet het zzp-schap als een belangrijke vorm van werken die past bij vrijheid en ondernemerschap, maar wil ook misbruik tegengaan met heldere wetgeving.
- Nieuwe Zelfstandigenwet: Twee toetsen: is iemand echt ondernemer en is er werkgeversgezag? → moet rechtszekerheid bieden voor zzp’ers én opdrachtgevers. (Pagina 14)
- Vrijheid & verantwoordelijkheid: zelfstandigen houden hun keuzevrijheid, maar moeten zelf zorgen voor pensioen en AOV (geen verplichte publieke regeling). (Pagina 14)
- Rechtsvermoeden bij lage tarieven: bij opdrachten onder een minimumtarief moet de opdrachtgever aantonen dat er géén dienstverband is → bescherming tegen schijnconstructies. (Pagina 14)
Ondernemersklimaat
De VVD wil het ondernemersklimaat actief verbeteren door regels te vereenvoudigen en ondernemers meer ruimte te geven.
- Wettelijke verplichting: de overheid moet actief het ondernemersklimaat verbeteren. (Pagina 12)
- Faillissementsregelingen: ondernemers die failliet zijn gegaan worden een jaar lang uitgezonderd van de vermogenstoets in de bijstand, mits ze schuldeisers afbetalen. (Pagina 13)
- Luisteren naar ondernemers: de overheid moet niet bepalen wat hun problemen zijn, maar vooral naar hen luisteren. (Pagina 12)
Lees hier verder over het programma van de VVD.
Partij 2/15: GroenLinks PvdA
ZZP-wetgeving
GroenLinks–PvdA wil zelfstandigen meer zekerheid bieden met verplichte voorzieningen en een strakke aanpak van schijnconstructies, terwijl echte zzp’ers een duidelijke plek op de arbeidsmarkt behouden.
- Verplichte AOV: alle zzp’ers moeten verzekerd zijn, met een eerlijke bijdrage van de opdrachtgever en inkomensafhankelijke premie. (Pagina 71)
- Strengere handhaving schijnconstructies: invoering van het ‘werknemer-tenzij’-principe; iemand is in principe werknemer en heeft recht op sociale zekerheid, tenzij aantoonbaar zelfstandig. (Pagina 73)
- Duidelijke afbakening contractvormen: aantal contractvormen beperken, zzp’ers alleen voor werk dat buiten de reguliere organisatie valt of waarvoor bijzondere kennis nodig is. (Pagina 71)
Ondernemersklimaat
GroenLinks–PvdA wil een eerlijke economie waarin ondernemers die bijdragen aan kwaliteit en innovatie ruimte krijgen, uitbuiting wordt tegengegaan en kleine ondernemers beschermd worden.
- Eerlijke beloning en investeringen: keuze voor goed betaalde banen in toekomstsectoren; bedrijven die bestaan door belastingvoordelen of uitbuiting krijgen geen ruimte. (Pagina 67-68)
- Bescherming lokale ondernemers: kleine ondernemers en winkeliers krijgen huurbescherming en maatregelen tegen oneerlijke online concurrentie. (Pagina 75)
- Tegengaan van belastingontwijking: agressieve constructies waarmee bedrijven geld wegsluizen naar het buitenland worden illegaal gemaakt. (Pagina 165)
- Hogere bijdrage winstgevende bedrijven: bedrijven die veel winst maken dragen evenredig bij aan de samenleving en publieke voorzieningen. (Pagina 165)
Lees hier verder over het programma van GroenLinks PvdA.
Partij 3/15: BBB
ZZP-wetgeving
BBB wil dat zelfstandigheid een volwaardige keuze blijft, met duidelijke regels en bescherming voor echte zzp’ers, terwijl misbruik wordt aangepakt.
- Behoud en verbetering Wet DBA: zelfstandige ondernemers kunnen blijven ondernemen zonder verstikkende regelgeving, met duidelijke spelregels per sector. (Pagina 57)
- Gerichte handhaving schijnzelfstandigheid: prioriteit bij kwetsbare situaties, géén jacht op bonafide ondernemers. (Pagina 57)
- Bescherming laag tarief: zzp’ers met een laag uurtarief (< €36) krijgen bescherming via een rechtsvermoeden van werknemerschap, met ruimte voor uitzonderingen. (Pagina 57)
- Belangrijke rol in de zorg: zzp’ers in de zorg behouden als waardevolle aanvulling en worden niet gedwongen uit de sector te verdwijnen. (Pagina 77)
Ondernemersklimaat
BBB wil meer ruimte voor ondernemers, minder regels en lasten, en speciale aandacht voor mkb’ers en kleine zelfstandigen.
- Waardecreatie door ondernemers: van boerencoöperaties tot startups en zzp’ers; zij zorgen voor werk, vooruitgang en welvaart, niet de overheid. (Pagina 62)
- Minder regelgeving: nationale regelgeving moet drastisch verminderen en worden getoetst op impact op concurrentievermogen; geen extra nationale koppen op EU-regels. (Pagina 62)
- Mkb en kleine zelfstandigen: ruggengraat van de economie, vaak het zwaarst geraakt door regels en lasten. (Pagina 63)
- Proportionele regels en steunmaatregelen: stop op onzinnige regels, toegang tot microfinanciering, ruimte voor neveninkomsten, stimulering van lokaal en jong ondernemerschap. (Pagina 63)
Lees hier verder over het programma van de BBB.
Partij 4/15: NSC
ZZP-wetgeving
NSC wil dat vaste contracten weer de norm worden, terwijl zelfstandigen duidelijkheid krijgen en beschermd blijven binnen het sociale vangnet.
- Vast contract norm: NSC wil dat een vast contract de standaard wordt en minimaal 7 op de 10 werkenden er één hebben. (Pagina 8)
- Sociaal vangnet: Alle werkenden, ook zelfstandigen en flexwerkers, behouden toegang tot WW en WIA. (Pagina 8)
- Duidelijkheid voor zelfstandigen: Uitzendarbeid alleen voor ‘piek en ziek’; zelfstandigen krijgen heldere kaders om te ondernemen. (Pagina 49)
- Rechtsvermoeden laag tarief: Bij een uurtarief onder €36 geldt een vermoeden van werknemerschap, met duidelijke regels voor zelfstandig ondernemerschap. (Pagina 49)
Ondernemersklimaat
NSC wil het mkb en familiebedrijven versterken door minder regeldruk, betere financiering en een voorspelbaar vestigings- en innovatieklimaat.
- Mkb en familiebedrijven: Mkb’ers en familiebedrijven moeten kunnen groeien zonder onnodige belemmeringen. (Pagina 50)
- Minder regeldruk: Administratieve lasten verlagen en loondoorbetalingsplicht bij ziekte beperken voor kleine bedrijven. (Pagina 50)
- Financiering: Toegang tot non-bancaire financiering zoals crowdfunding en kredietunies verbeteren. (Pagina 50)
- Vestigings- en innovatieklimaat: Voor voorspelbare regels, goede infrastructuur en stimulering van innovatie. (Pagina 51)
Lees hier verder over het programma van het NSC.
Partij 5/15: PVV
ZZP-wetgeving
PVV gaat niet expliciet in op zelfstandig ondernemerschap of het zzp-schap. Er worden geen specifieke maatregelen genoemd rondom schijnzelfstandigheid, verplichte verzekeringen of zelfstandigenaftrek.
- De partij richt zich vooral op bredere thema’s zoals migratie, lastenverlichting, koopkracht en het verminderen van regels of subsidies voor sectoren als boeren en winkeliers.
Ondernemersklimaat
PVV wil bedrijven minder belemmeren en vindt dat ondoelmatige subsidies moeten worden teruggeschroefd.
- Subsidies verminderen: Fors snijden in fiscale subsidies voor het bedrijfsleven die als ondoelmatig worden beschouwd. (Pagina 40)
- Bedrijven koesteren: Bedrijven moeten gekoesterd worden in plaats van weggejaagd, met name genoemd in de context van Schiphol en luchtvaart. (Pagina 37)
Lees hier verder over het programma van de PVV.
Partij 6/15: CDA
ZZP-wetgeving
Het CDA wil zelfstandigen beschermen met duidelijke regels, verantwoordelijkheid voor sociale voorzieningen en een strikte aanpak van schijnzelfstandigheid, terwijl goed werkgeverschap gestimuleerd wordt.
- Balans vast werk & zzp: Werknemers krijgen meer zekerheid en werkgeverschap wordt aantrekkelijker, zodat uitwijken naar zzp minder nodig is. (Pagina 65)
- Zelfstandigen verantwoordelijkheid: Zelfstandigen zorgen zelf voor arbeidsongeschiktheid en pensioen, ook vóór de verplichte AOV in werking treedt. (Pagina 65)
- Schijnzelfstandigheid: Handhaving door de Belastingdienst blijft en er komt een rechtsvermoeden van werknemerschap onder een bepaald tarief. (Pagina 65)
- Sectorstimulering: Goed werkgeverschap in zorg en onderwijs wordt bevorderd om professionals in dienstverband te houden. (Pagina 65)
Ondernemersklimaat
Het CDA wil het ondernemingsklimaat versterken met stabiliteit, voorspelbare regels, minder regeldruk en betere toegang tot financiering voor mkb, familiebedrijven en start-ups.
- Vertrouwen en stabiliteit: Betrouwbaar overheidsbeleid en een aantrekkelijk investeringsklimaat voor mkb, familiebedrijven en innovatieve sectoren. (Pagina 42)
- Voorspelbare fiscale spelregels: Innovatiebox, WBSO en expat-regeling behouden; versnipperde regelingen vereenvoudigd. (Pagina 43)
- Financiering mkb & start-ups: Meer toegang tot kapitaal via non-bancaire mogelijkheden zoals crowdfunding en de ‘win-win-lening’. (Pagina 43)
- Minder regeldruk & duurzaamheid: Minstens 20% minder regels, efficiëntere rapportages en nadruk op duurzame en innovatieve economie. (Pagina 44)
Lees hier verder over het programma van het CDA.
Partij 7/15: SP
ZZP-wetgeving
De SP wil zelfstandigen beschermen met zekerheid en collectieve voorzieningen, schijnzelfstandigheid aanpakken en vast werk als norm stellen.
- Collectieve voorzieningen: Zzp’ers krijgen recht op pensioen en arbeidsongeschiktheidsuitkering via publieke collectieve oplossingen. (Pagina 18)
- Vast werk norm: Flexwerk alleen toegestaan voor tijdelijke pieken of ziekte; schijnzelfstandigen komen in loondienst. (Pagina 18)
- Handhaving & toezicht: Schijnconstructies, gedwongen zelfstandigheid en uitbuiting worden actief bestreden; flexwerk in probleemsectoren wordt verboden. (Pagina 18-19)
- Democratie op werkvloer: Zeggenschap van werknemers maakt een einde aan uitholling door zzp-constructies en flexmodellen. (Pagina 19)
Ondernemersklimaat
De SP wil het mkb versterken met structurele steun, minder regeldruk en betere toegang tot overheidsopdrachten.
- Mkb als pijler: Kleine ondernemers leveren vakmanschap, innovatie en dragen bij aan leefbaarheid; structurele steun is nodig. (Pagina 17)
- Minder regeldruk: Regels vereenvoudigen en ondersteuning bieden via ondernemershelpdesks en juridisch advies. (Pagina 17)
- Aanbestedingen: Grote opdrachten opsplitsen, procedures vereenvoudigen en verplichte Europese aanbesteding afschaffen. (Pagina 17)
- Lokale kansen: Kleine en lokale bedrijven meer kans geven bij overheidsopdrachten. (Pagina 17)
Lees hier verder over het programma van de SP.
Partij 8/15: PvdD
ZZP-wetgeving
De PvdD wil zekerheid en gelijke behandeling op de arbeidsmarkt, met vast werk als norm en duidelijke contractvormen voor zelfstandigen.
- Beperking contractvormen: Alleen vaste, tijdelijke en zelfstandigencontracten; uitzendkrachten krijgen gelijke arbeidsvoorwaarden en het uitzendbeding wordt verboden. (Pagina 67)
- Sociale zekerheid flexwerk: Landelijk fonds voor AOV’s en pensioenen voor flexwerkers, betaald door inhurende bedrijven. (Pagina 68)
- Vast werk norm: Flexibele constructies zoveel mogelijk beperken en vast werk als standaard stellen. (Pagina 67-68)
Ondernemersklimaat
De PvdD wil een duurzaam en lokaal ondernemersklimaat, met steun voor mkb en groene innovatie, en een eerlijkere verdeling van belastingen.
- Eerlijk belastingstelsel: Grote ondernemingen en rijken betalen meer, kleine bedrijven en bewoners minder. (Pagina 63)
- Steun mkb en innovatie: Actieve steun voor toekomstbestendig mkb, groene innovaties en lokale initiatieven; subsidies voor vervuilers stoppen. (Pagina 64)
- Belastingverschuiving: Minder belasting op arbeid, meer op grondstoffen en vervuiling, om circulaire doelen te stimuleren. (Pagina 65)
Lees hier verder over het programma van de PvdD.
Partij 9/15: CU
ZZP-wetgeving
De ChristenUnie wil de flexibilisering van de arbeidsmarkt terugdringen, zelfstandigen beschermen met verplichte voorzieningen en schijnconstructies streng aanpakken.
- Vast werk & zekerheid: Werknemers meer zekerheid bieden en werkgevers stimuleren vaste contracten aan te bieden door premieverlagingen. (Pagina 65)
- Zelfstandigenplicht: Verplichte AOV voor zzp’ers en geleidelijke afbouw van fiscale voordelen naar één werkendenkorting. (Pagina 65)
- Streng toezicht: Schijnconstructies en misstanden in uitzendwerk aanpakken; uitzendverboden in probleemsectoren en Europese afspraken tegen brievenbusfirma’s en doordetachering. (Pagina 65)
Ondernemersklimaat
De ChristenUnie wil een duurzame en toekomstbestendige economie met ruimte voor innovatie, voorspelbare regels en versterking van vakmanschap en lokale ondernemers.
- Duurzame economie: Investeren in ondernemingen die bijdragen aan mens, milieu en maatschappij, met focus op familiebedrijven en lokale gemeenschappen. (Pagina 59)
- Minder regeldruk: Overheid stuurt op doelen in plaats van middelvoorschriften; ondernemers krijgen vrijheid bij verduurzaming en brede welvaart. (Pagina 59)
- Voorspelbaarheid beleid: Stabiele belastingtarieven, subsidies en regelgeving voor een gezond vestigingsklimaat. (Pagina 59)
- Onderwijs & mkb: Investeren in techniekonderwijs, samenwerking onderwijs-bedrijfsleven, en mkb/sociale ondernemingen betrekken bij aanbestedingen. (Pagina 59)
Lees hier verder over het programma van het CU.
Partij 10/15: Volt
ZZP-wetgeving
Volt wil vaste contracten de norm houden, maar zelfstandigen beschermen met gelijke toegang tot sociale zekerheid en een steviger vangnet.
- Toegang sociale zekerheid: Alle zzp’ers krijgen verplicht toegang tot sociale voorzieningen en betalen hiervoor mee, net als werknemers in loondienst. (Pagina 99)
- Stevig vangnet: Onderzoek naar ondersteuning bij werkloosheid voor zzp’ers om tijdelijk zonder opdrachten te voorkomen dat ze in problemen komen. (Pagina 99)
- Gelijk speelveld: Verplichte sociale bijdragen helpen schijnconstructies voorkomen en creëren eerlijke concurrentie. (Pagina 99)
Ondernemersklimaat
Volt wil ondernemen makkelijker maken, met minder regeldruk, betere financiering en steun voor duurzame, sociale en innovatieve ondernemers.
- Minder regeldruk: Administratieve lasten verlagen, subsidieregelingen overzichtelijker maken en grensoverschrijdend ondernemen vergemakkelijken. (Pagina 98)
- Duurzaam & sociaal ondernemerschap: Steun voor ondernemers die duurzaam, sociaal en innovatief werken; medewerkersparticipatie stimuleren. (Pagina 98)
- Effectieve financiering: Leningen tegen risicovrije rente, toegankelijkere EIA en subsidies voor lange-termijn maatschappelijk relevante initiatieven. (Pagina 99)
- Regionale economie & innovatie: Investeringen in kennisinstellingen, infrastructuur en digitalisering buiten de Randstad, inclusief AI-toepassing. (Pagina 99)
Lees hier verder over het programma van Volt.
Partij 11/15: FvD
ZZP-wetgeving
FVD wil zelfstandigen maximale vrijheid geven en ziet zzp’ers als motor van de samenleving die gestimuleerd moet worden, zonder verplichtingen of extra regels.
- Zelfstandigenaftrek: Forse verhoging naar €15.000 zodat hard werken loont. (Pagina 38)
- Vrijheid verzekeringen: Zelfstandigen mogen zelf bepalen of en hoe ze zich verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid of voor pensioen. (Pagina 38)
- Wetgeving schijnzelfstandigheid: Anti-ZZP wet (Wet DBA) wordt afgeschaft zodat zzp’ers zelf kiezen voor wie ze werken en aan wie ze factureren. (Pagina 38)
Ondernemersklimaat
FVD wil een ondernemersklimaat met lage belastingen, weinig regels en maximale ruimte voor groei en ambitie.
- Kleine overheid & minder regels: Ondernemers kunnen groeien zonder verstikkende regels of hoge lasten. (Pagina 35)
- Belastingen & stimulans: Belastingen alleen voor publieke taken; stelsel eenvoudig, transparant en gericht op welvaartsgroei. (Pagina 36)
- Ambitie belonen: Ruimte voor ondernemerschap, investeren en sparen wordt gestimuleerd. (Pagina 35-36)
Lees hier verder over het programma van het FvD.
Partij 12/15: SGP
ZZP-wetgeving
De SGP wil zelfstandigen duidelijke erkenning en zekerheid bieden, met een heldere wetgeving en keuzevrijheid bij sociale voorzieningen.
- Zelfstandigenwet: Invoering van een wet met sectoraal rechtsvermoeden en toets op zelfstandigheid, voor duidelijke positie van zzp’ers en opdrachtgevers. (Pagina 95)
- Gericht toezicht: Misbruik en schijnzelfstandigheid in risicosectoren actief bestrijden. (Pagina 95)
- Sociale zekerheid: Zelfstandigen stimuleren zelf te zorgen voor arbeidsongeschiktheid en pensioen; opt-out bij langjarige passende regelingen. (Pagina 95)
Ondernemersklimaat
De SGP wil een stabiel en voorspelbaar ondernemersklimaat, met steun voor mkb, familiebedrijven en betere toegang tot financiering.
- Warm en stabiel klimaat: Langdurige afspraken tussen overheid en bedrijfsleven over belasting, regeldruk, verduurzaming en financiering. (Pagina 94)
- Mkb en familiebedrijven: Winstbelasting en werkgeverslasten verlagen; bedrijfsopvolgingsregeling behouden; durfkapitaalregeling en winwin-lening stimuleren investeringen. (Pagina 94)
- Brede financieringstoegang: Private en non-bancaire financiers beter toegankelijk maken, inclusief verbeterde garanties voor kleine kredieten. (Pagina 95)
Lees hier verder over het programma van de SGP.
Partij 13/15: JA21
ZZP-wetgeving
JA21 wil dat zzp’ers meer duidelijkheid en vrijheid krijgen, door de Wet DBA te vereenvoudigen en een model te gebruiken dat zelfstandigen zekerheid biedt.
- Vereenvoudiging Wet DBA: Wet DBA verbeteren en inspiratie halen uit het Belgische model voor meer ruimte en duidelijkheid voor zzp’ers. (Pagina 25)
Ondernemersklimaat
JA21 wil een aantrekkelijk en voorspelbaar ondernemersklimaat, met lage lasten, minder regeldruk en eenvoudiger fiscale regels.
- Ruimte voor ondernemers: Overheid faciliteert ondernemerschap, houdt lasten laag en bevordert economische groei. (Pagina 23-24)
- Mkb en familiebedrijven: Lasten verlagen, bedrijfsopvolging makkelijker maken en regeldruk verminderen. (Pagina 24)
- Eenvoudige belastingen: Vennootschapsbelasting één tarief van 20%; investeringen volledig aftrekbaar; kasstroombelasting vermindert administratieve lasten. (Pagina 27)
Lees hier verder over het programma van JA21.
Partij 14/15: DENK
ZZP-wetgeving
DENK wil wettelijke erkenning voor zzp’ers, bescherming tegen schijnzelfstandigheid en een collectieve AOV voor zelfstandigen.
- Wettelijke erkenning: Definitie van zelfstandigheid verankeren in de wet om onduidelijkheid en verdringing te voorkomen. (Pagina 25)
- Aanpak schijnzelfstandigheid: Risico’s op misbruik worden actief bestreden. (Pagina 25)
- Collectieve AOV: Betaalbare, collectieve AOV voor zzp’ers; opdrachtgevers dragen bij; opt-out mogelijk voor eigen voorzieningen. (Pagina 25)
Ondernemersklimaat
DENK wil kleine ondernemers ontlasten en beter ondersteunen, met minder regeldruk, belastingverlaging en toegankelijke financiering.
- Belasting- en lastenverlaging: Kleine ondernemingen krijgen meer financiële ruimte. (Pagina 25)
- Regeldruk beperken: Nieuwe wetten en regels altijd toetsen op gevolgen voor ondernemers. (Pagina 25)
- Publieke kredietbank: Eerlijke leningen voor ondernemers die bij reguliere banken geen kans krijgen. (Pagina 25)
Lees hier verder over het programma van DENK.
Partij 15/15: D66
ZZP-wetgeving
D66 wil zelfstandigen ruimte en zekerheid bieden, met gelijke behandeling ten opzichte van werknemers en werkgevers en verplichte pensioenopbouw.
- Keuzevrijheid: Mensen mogen zelf kiezen hoe ze werken (loondienst, zelfstandig of werkgever) met verkleining van verschillen en bestrijding van oneerlijke concurrentie. (Pagina 55)
- Verplichte pensioenopbouw: Flexibele pensioenopbouw voor zelfstandigen, rekening houdend met haalbaarheid voor starters. (Pagina 27)
- Waardevolle zelfstandigen: Zelfstandigen zijn essentieel voor innovatie en verdienen de ruimte voor ondernemerschap. (Pagina 54)
Ondernemersklimaat
D66 wil een voorspelbaar, stimulerend ondernemersklimaat met minder regeldruk, toegang tot financiering en ondersteuning bij verduurzaming.
- Minder regeldruk: Eenvoudig en eerlijk belastingstelsel, stabiele regels, aantrekkelijker om bedrijven te starten en te laten groeien. (Pagina 53)
- Toegang tot subsidies: Mkb’ers ondersteund bij verduurzaming, met toegankelijke subsidies en snelle procedures voor beroep en bezwaar. (Pagina 53)
- Investeringen & innovatie: Toegang tot middelen van de Nationale Investeringsbank en slimme investeringen voor een sterke, schone en onafhankelijke economie. (Pagina 51)
Lees hier verder over het programma van D66.
⚠️ Let op: dit artikel is geen stemadvies. In dit artikel lichten we uitsluitend enkele thema’s uit die relevant zijn voor zelfstandige professionals in de publieke sector. Dit is slechts een klein deel van de volledige verkiezingsprogrammas. We moedigen iedereen aan om zich breder in te lezen en zelf een weloverwogen keuze te maken.
Meer weten over de verkiezingsprogrammas?
Hieronder kun je de OverheidZZP verkiezings updates van de alle 15 partijen vinden. Bezoek ook de bijbehorende posts op onze LinkedIn om de reacties van mede-ondernemers te lezen en mee te gaan in gesprek! Klik hiervoor op het LinkedIn logo.
Bekijk hier alle 500+ openstaande opdrachten bij de overheid (ZZP & deta) en reageer direct!
Wij houden je ook op de hoogte via onze nieuwsbrief en LinkedIn pagina.
