Wat is schijnzelfstandigheid?
Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer iemand formeel als zzp’er werkt, maar in de praktijk functioneert als werknemer. Denk aan situaties waarin sprake is van gezag, verplichte aanwezigheid, geen ondernemersrisico of langdurige inzet bij één opdrachtgever. In zulke gevallen kan de Belastingdienst oordelen dat er feitelijk sprake is van loondienst, met fiscale gevolgen voor de opdrachtgever.
Geen verzuimboetes in 2026
Het belangrijkste nieuws: in 2026 worden er géén verzuimboetes opgelegd wanneer schijnzelfstandigheid wordt geconstateerd. Staatssecretaris Heijnen van Financiën heeft dit toegezegd aan de Tweede Kamer. Daarmee wordt de zogenoemde ‘zachte landing’ deels verlengd.
Verzuimboetes zijn boetes die automatisch kunnen volgen bij het niet naleven van fiscale verplichtingen, zonder dat er sprake hoeft te zijn van opzet. Juist deze boetes zorgden voor veel onrust bij opdrachtgevers, die vrezen voor hoge sancties terwijl de wetgeving nog onduidelijk is.
Vanaf 2026 kunnen wél vergrijpboetes worden opgelegd, maar alleen in uitzonderlijke gevallen van aantoonbare opzet of grove schuld.
Eerst een bedrijfsbezoek, daarna pas zwaardere middelen
In 2026 zal de Belastingdienst in beginsel starten met een bedrijfsbezoek in plaats van een direct boekenonderzoek. Tijdens zo’n bezoek wordt gekeken hoe de arbeidsrelatie in de praktijk is ingericht. Op basis hiervan kan alleen een waarschuwing worden gegeven.
Voor zwaardere maatregelen, zoals een naheffing van loonbelasting, is een boekenonderzoek nodig. Dat is een formeler en intensiever traject. Deze werkwijze moet bijdragen aan meer duidelijkheid en proportionaliteit in de handhaving.
Handhaving blijft wel bestaan
Hoewel er geen verzuimboetes volgen, betekent dit niet dat de handhaving wordt stopgezet. De Belastingdienst blijft controleren en kan naheffingen loonbelasting opleggen. Deze naheffingen kunnen zelfs met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025 worden opgelegd.
Daarnaast blijft de mogelijkheid bestaan om vergrijpboetes op te leggen. Dit zijn boetes die alleen worden ingezet bij bewuste en ernstige overtredingen, bijvoorbeeld bij opzettelijke constructies of evidente misstanden. Voor ondernemers en opdrachtgevers die te goeder trouw handelen, verandert de toon van de handhaving dus duidelijk, maar niet de verplichting om de regels na te leven.
Waarom deze keuze?
De Tweede Kamer heeft stevig aangedrongen op deze koerswijziging. Voor veel partijen weegt zwaar dat er nog steeds geen nieuwe, heldere wetgeving is rondom zzp en schijnzelfstandigheid. Zolang die duidelijkheid ontbreekt, vindt de Kamer het onwenselijk om harde boetes op te leggen.
De staatssecretaris gaf aan te zoeken naar een balans tussen ruimte voor goedwillende ondernemers, een eerlijk speelveld voor werknemers en uitvoerbaarheid voor de Belastingdienst. Met deze aanpak wil het kabinet misstanden blijven aanpakken, zonder ondernemers onnodig af te schrikken.
Wat betekent dit voor zzp’ers en opdrachtgevers?
Voor zzp’ers en opdrachtgevers brengt dit nieuws vooral tijdelijke rust. Er is meer tijd om arbeidsrelaties goed te beoordelen en waar nodig aan te passen, zonder direct het risico op automatische boetes. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om scherp te blijven op de feitelijke invulling van opdrachten, zeker bij langdurige inzet of werkzaamheden die sterk lijken op loondienst.
De verwachting is dat de discussie over schijnzelfstandigheid en nieuwe wetgeving ook in 2026 doorloopt. Tot die tijd blijft de boodschap: handhaving is er, boetes zijn beperkt, en duidelijke afspraken blijven essentieel.
Wij houden je via deze pagina op de hoogte van eventuele ontwikkelingen.
Bekijk hier alle 500+ openstaande opdrachten bij de overheid (ZZP & deta) en reageer direct!
Wij houden je ook op de hoogte via onze nieuwsbrief en LinkedIn pagina.
