Wat is de roemernorm?
De Roemernorm bepaalt dat uitgaven aan externe inhuur maximaal 10% van de totale personeelsuitgaven mogen bedragen.
Al jaren zit de rijksoverheid boven dat percentage: gemiddeld 13% tussen 2018–2023, met uitschieters.
Het kabinet wil deze overschrijding nu doorbreken.
Het plan van het kabinet voor 2025
De discussie over externe inhuur bij de overheid is in 2025 weer volledig opgelaaid. Het kabinet heeft aangekondigd dat de externe inhuur binnen de rijksoverheid fors omlaag moet, en dat dit jaar geldt als het begin van de daadwerkelijke terugdringing. De Roemernorm is jarenlang overschreden. In 2025 komt daar verandering in: de norm moet weer leidend worden, en ministeries moeten aantoonbaar gaan afbouwen.
Minister Judith Uitermark (BZK) stuurde op 18 april 2025 de eerste contouren van het plan naar de Tweede Kamer. Het doel: de externe inhuur stevig reduceren, als onderdeel van een bredere budgettaire taakstelling van 22% op de rijksoverheid.
De plannen bevatten drie belangrijke bewegingen:
- Strenger toetsen of externe inhuur écht noodzakelijk is: Ministeries moeten bewuster afwegen of extern personeel nodig is, of dat de taak ook intern kan worden uitgevoerd.
- Verambtelijking: extern personeel in dienst nemen: Het Rijk accepteert dat het personeelsbestand hierdoor groeit. Omdat interne medewerkers goedkoper zijn dan externe inhuur én meer kennisbehoud opleveren. ‘Goedkoper zijn’ valt natuurlijk te betwisten, en er zijn natuurlijk ook andere factoren die (volgens ons) belangrijk zijn en waar ZZP-ers een waardevolle bijdrage aan leveren.
- Meer flexibele pools en departementsoverstijgend werken: Door interdisciplinair te werken, hoopt het kabinet minder afhankelijk te zijn van externe specialisten.
RWS stopt met zzp’ers: gevolgen voor infrastructuur
Binnen de rijksoverheid is Rijkswaterstaat op dit moment het duidelijkste voorbeeld van de nieuwe koers rond externe inhuur. De organisatie stopt per 31 december 2025 volledig met de inzet van zzp’ers. Volgens mediaberichten is deze beslissing ingegeven door de wens om te voldoen aan wet- en regelgeving, waaronder de strengere controles op schijnzelfstandigheid in het kader van de Wet DBA. Hiervoor heeft Rijkswaterstaat een puntensysteem ontwikkeld dat bepaalt welke zelfstandigen nog voor de organisatie mogen werken. Wie onvoldoende scoort, krijgt een alternatief aangeboden zoals een dienstverband of de optie om via een detacherings- of uitzendconstructie te blijven werken. In de praktijk leidt dit tot veel onrust, omdat zelfstandigen aangeven dat het systeem ondoorgrondelijk is en dat er druk wordt ervaren om hun ondernemerschapsvorm op te geven. Tegelijkertijd worden vaste contracten nauwelijks aangeboden, waardoor zzp’ers voor een lastige keuze komen te staan.
De gevolgen hiervan voor de infrastructuur zijn volgens experts aanzienlijk. Rijkswaterstaat werkt al jaren met ongeveer zevenhonderd zzp’ers, vaak specialisten met diepgaande technische kennis en tarieven rond de honderd euro per uur. Hun vertrek leidt volgens betrokkenen tot risico’s op achterstallig onderhoud, vertraging in lopende en geplande infraprojecten en zelfs langere files, omdat bijvoorbeeld nachtelijke inspecties en controles niet eenvoudig kunnen worden opgevangen door interne medewerkers. De vaste medewerkers van Rijkswaterstaat zijn doorgaans niet buiten kantooruren inzetbaar, waardoor bepaalde controles of noodinterventies blijven liggen. Daarmee dreigt een verlies aan expertise dat op korte termijn lastig te herstellen is.
Dalende externe inhuur: 25% minder in Q3 2025
De beweging richting minder externe inhuur is niet alleen zichtbaar bij Rijkswaterstaat, maar ook in de bredere overheidssector. Uit een analyse van HeadFirst Group blijkt dat de vraag naar flexibel personeel bij de overheid in het derde kwartaal van 2025 met een kwart is gedaald ten opzichte van het kwartaal ervoor. Tegelijkertijd neemt de vraag naar IT-expertise juist toe in andere sectoren buiten de overheid, waar het aantal IT-opdrachten met 38 procent groeide. Vooral data-engineering, softwareontwikkeling en testfuncties laten een sterke stijging zien. Daarmee ontstaat een duidelijk contrast: terwijl de overheid sterk remt op externe inhuur, groeit de behoefte aan technisch talent in de rest van Nederland juist verder door.
Hoe kijken politieke partijen hiernaar?
Uit de verkiezingsprogrammas blijkt dat veel partijen wél zzp-beleid benoemen, maar slechts een paar partijen zeggen echt iets over het verminderen, beperken of sturen van externe inhuur. We zetten het in een overzicht:
| Partij | Zetels | Vermindering externe inhuur | Wat zeggen ze erover? |
|---|---|---|---|
| D66 | 26 | Ja | D66 geeft aan: “We verminderen de externe inhuur van dure consultants. We halen kennis en expertise weer in huis bij de overheid”. |
| PVV | 26 | Mogelijk | PVV wilt “het mes zetten in het uitdijende ambtenarenapparaat”. Dit zou potentieel kunnen leiden tot minder externe inhuur. |
| VVD | 22 | Ja | VVD wilt dat de overheid “fors minder consultants inhuurt en zelf toptalent aantrekt”. VVD wil de externe inhuur beperken. |
| GroenLinks–PvdA | 20 | Ja | GL-PVDA wilt dat “het Rijk gaat zich houden aan het maximum van 10% externe inhuur”. |
| CDA | 18 | Mogeljk | CDA wilt werkgeverschap aantrekkelijker maken zodat minder wordt uitgeweken naar zzp’ers. Dit kan indirect sturen op minder inhuur van externen. |
| JA21 | 9 | – | Niet benoemd |
| FVD | 7 | – | Niet benoemd |
| BBB | 4 | Mogelijk | BBB benoemt enkel: “De inhuur van allerlei externen zonder directe toegevoegde waarde voor onderwijs of onderzoek moet stoppen.” |
| DENK | 3 | – | Niet benoemd |
| ChristenUnie | 3 | Mogelijk | Christenunie wilt het terugdraaien van flexibilisering; het stimuleren vaste contracten; en een strenge aanpak van schijnconstructies. Mogelijk minder externe inhuur. |
| SP | 3 | Ja | SP wilt: “Kappen met consultants. Overheden investeren in de eigen kennis en kunde van medewerkers waardoor het beleid beter wordt.” |
| SGP | 3 | – | Niet benoemd |
| PvdD | 3 | Mogelijk | PvdD wilt vast werk als norm en het beperken van flexconstructies. Dit kan leiden tot minder externe inhuur. |
| 50PLUS | 2 | – | Niet benoemd |
| Volt | 1 | Ja | Volt stelt dat: “de overheid te veel leunt op extern advies. (…) Volt bepleit dat het principe ‘zelf doen, tenzij’ leidend wordt.” |
Wij houden je via deze pagina op de hoogte van eventuele ontwikkelingen.
Bekijk hier alle 500+ openstaande opdrachten bij de overheid (ZZP & deta) en reageer direct!
Wij houden je ook op de hoogte via onze nieuwsbrief en LinkedIn pagina.
